فعال کردن حالت رانندگی آفرود؛ راهنمای استفاده از سیستمهای آفرود خودرو
فعال کردن حالت رانندگی آفرود در خودروهای مجهز به این قابلیت، به راننده کمک میکند هنگام عبور از مسیرهای خاکی، سنگلاخی، شنی یا لغزنده، کنترل بهتری روی خودرو داشته باشد.
این حالت با تغییر نحوه عملکرد سیستمهایی مانند کنترل کشش، پدال گاز، گیربکس و ترمزها، خودرو را برای شرایط متفاوت مسیر آماده میکند.
البته یک نکته مهم وجود دارد: حالت آفرود در تمام خودروها به یک شکل فعال نمیشود و حتی عملکرد آن نیز در مدلهای مختلف تفاوت دارد. بعضی خودروها یک دکمه اختصاصی برای آفرود دارند، برخی از طریق پیچ انتخاب حالت رانندگی تنظیم میشوند و در مدلهای پیشرفتهتر، چند حالت مختلف برای سطوح گوناگون در نظر گرفته شده است.
برای مثال، تنظیم مناسب برای عبور از شن نرم با تنظیم مناسب برای مسیر سنگلاخی یکسان نیست. در شن، حفظ حرکت و جلوگیری از فرو رفتن چرخها اهمیت زیادی دارد؛ اما در مسیر سنگی، کنترل سرعت و عبور دقیق از موانع مهمتر است.
در این مقاله روش فعال کردن حالت رانندگی آفرود، تفاوت حالتهای مختلف، نکات ایمنی و اشتباهات رایج هنگام استفاده از این سیستم را بررسی میکنیم.
فعال کردن حالت رانندگی آفرود؛ حالت رانندگی آفرود چیست و چه کاربردی دارد؟
حالت رانندگی آفرود یا Off-Road Mode یکی از قابلیتهایی است که در بعضی خودروهای شاسیبلند و کراساوور وجود دارد.
هدف این سیستم، هماهنگ کردن عملکرد بخشهای مختلف خودرو با شرایط مسیرهای غیرآسفالته است.
در رانندگی عادی، سیستمهای خودرو معمولاً برای حرکت روی جادههای آسفالت تنظیم شدهاند. اما در مسیرهای خاکی یا ناهموار، شرایط تغییر میکند.
ممکن است یکی از چرخها روی سطح لغزنده قرار بگیرد، چرخ دیگر روی سنگ باشد یا خودرو هنگام عبور از یک شیب با کاهش چسبندگی روبهرو شود.
در چنین شرایطی، فعال کردن حالت رانندگی آفرود میتواند به سیستمهای کنترلی خودرو اجازه دهد واکنش متناسبتری نشان دهند.
بسته به مدل خودرو، این حالت ممکن است موارد زیر را تغییر دهد:
-
میزان حساسیت پدال گاز
-
نحوه تعویض دندهها
-
عملکرد سیستم کنترل کشش
-
نحوه توزیع نیروی موتور بین چرخها
-
عملکرد سیستمهای کنترل پایداری
-
واکنش ترمزها هنگام لغزش چرخها
البته همه خودروها تمام این قابلیتها را ندارند و وجود حالت آفرود بهتنهایی به معنی چهارچرخ محرک بودن خودرو نیست.
فعال کردن حالت رانندگی آفرود؛ قبل از فعال کردن حالت رانندگی آفرود چه چیزهایی را بررسی کنیم؟
پیش از ورود به مسیرهای ناهموار، بهتر است چند مورد را بررسی کنید.
اول از همه باید مطمئن شوید خودروی شما واقعاً به حالت آفرود مجهز است و سیستم موردنظر در دفترچه راهنمای خودرو معرفی شده است.
بعضی خودروها فقط حالتهایی مانند Snow، Sand یا Mud دارند که برای شرایط خاص طراحی شدهاند. این حالتها لزوماً معادل یک سیستم آفرود کامل نیستند.
همچنین باید وضعیت لاستیکها، فشار باد، میزان سوخت و شرایط مسیر را بررسی کنید.
اگر قرار است از مسیر سنگلاخی یا خاکی عبور کنید، بهتر است از سالم بودن لاستیکها و نبود آسیب در دیواره آنها مطمئن شوید.
در خودروهای مجهز به سیستم چهارچرخ محرک نیز باید وضعیت سیستم انتقال قدرت را بشناسید.
برای مثال، بعضی خودروها چهارچرخ محرک دائمی دارند، اما در برخی مدلها امکان انتخاب حالتهای مختلف انتقال قدرت وجود دارد.
شناخت این تفاوتها قبل از فعال کردن حالت رانندگی آفرود اهمیت زیادی دارد.
روش فعال کردن حالت رانندگی آفرود در خودرو
روش فعالسازی به مدل خودرو بستگی دارد، اما معمولاً از یکی از مسیرهای زیر انجام میشود.
۱. فعالسازی از طریق دکمه اختصاصی آفرود
در بعضی خودروها یک دکمه با عنوان OFF ROAD یا نماد مربوط به مسیرهای ناهموار وجود دارد.
این دکمه ممکن است روی کنسول مرکزی، کنار اهرم دنده یا در نزدیکی کنترلهای سیستم انتقال قدرت قرار گرفته باشد.
برای فعال کردن سیستم، ابتدا خودرو را در وضعیت مناسب قرار دهید و سپس دکمه را فشار دهید.
در بسیاری از مدلها، روشن شدن چراغ یا نمایش پیام روی صفحه کیلومتر نشان میدهد که حالت موردنظر فعال شده است.
با این حال، برخی خودروها برای فعال شدن این قابلیت به سرعت مشخص، وضعیت خاص گیربکس یا شرایط معینی نیاز دارند.
بنابراین اگر با فشردن دکمه اتفاقی نیفتاد، بهتر است شرایط فعالسازی را در دفترچه خودرو بررسی کنید.
۲. فعال کردن حالت آفرود از طریق پیچ انتخاب حالت رانندگی
در بسیاری از خودروهای جدید، حالتهای مختلف رانندگی از طریق یک پیچ چرخشی انتخاب میشوند.
این پیچ ممکن است حالتهای مختلفی مانند Eco، Normal، Sport، Snow و Off-Road داشته باشد.
برای فعال کردن حالت رانندگی آفرود کافی است پیچ را روی حالت موردنظر قرار دهید.
در برخی خودروها پس از انتخاب حالت، یک پیام تأیید روی نمایشگر ظاهر میشود.
در بعضی مدلها نیز لازم است پس از انتخاب حالت، دکمه مرکزی پیچ را فشار دهید.
اگر روی پیچ چند حالت آفرود وجود دارد، باید حالت متناسب با سطح مسیر را انتخاب کنید.
۳. فعالسازی از طریق نمایشگر خودرو
در خودروهای مجهز به سیستم مالتیمدیای پیشرفته، ممکن است حالت آفرود از طریق نمایشگر مرکزی فعال شود.
در این حالت معمولاً باید وارد منوی تنظیمات خودرو شوید.
سپس بخشهایی مانند Drive Mode، Terrain، Vehicle Settings یا Off-Road را بررسی کنید.
در بعضی مدلها، انتخاب حالت از طریق نمایشگر فقط برای تنظیمات خاص انجام میشود و فعالسازی اصلی همچنان به یک کلید فیزیکی نیاز دارد.
به همین دلیل بهتر است دستورالعمل مخصوص خودرو را دنبال کنید.
فعال کردن حالت رانندگی آفرود؛ آیا برای فعال کردن حالت آفرود باید خودرو متوقف باشد؟
پاسخ به نوع سیستم خودرو بستگی دارد.
بعضی حالتهای رانندگی را میتوان هنگام حرکت و در سرعت پایین تغییر داد.
اما برخی تنظیمات سیستم انتقال قدرت، بهخصوص حالتهای مربوط به دنده کمک یا قفل دیفرانسیل، ممکن است نیازمند توقف خودرو یا رعایت شرایط خاص باشند.
برای مثال، در خودروهای مجهز به سیستم چهارچرخ محرک انتخابی، تغییر از حالت دوچرخ محرک به چهارچرخ محرک سنگین ممکن است طبق دستور سازنده به شرایط مشخصی نیاز داشته باشد.
بنابراین نباید تصور کنید هر دکمهای که روی کنسول قرار دارد، در هر سرعتی قابل استفاده است.
هنگام فعال کردن حالت رانندگی آفرود، به پیامهای نمایشگر و دستورالعمل سازنده توجه کنید.
فعال کردن حالت رانندگی آفرود؛ تفاوت حالتهای مختلف آفرود خودرو
خودروهایی که چند حالت رانندگی آفرود دارند، معمولاً برای شرایط مختلف مسیر تنظیم شدهاند.
شناخت این حالتها کمک میکند انتخاب دقیقتری داشته باشید.
حالت Sand؛ رانندگی روی شن
این حالت برای حرکت روی شن و سطوح نرم طراحی شده است. در خودروهای مجهز، ممکن است واکنش پدال گاز و کنترل کشش به شکلی تنظیم شود که حرکت خودرو روی شن راحتتر ادامه پیدا کند. با این حال، تنظیم دقیق به سیستم خودرو بستگی دارد.حالت Mud؛ رانندگی در گلولای
این حالت برای مسیرهای گلآلود و لغزنده کاربرد دارد. در بعضی خودروها سیستم اجازه لغزش کنترلشده چرخها را میدهد تا آج لاستیک بتواند گل را کنار بزند و به سطح محکمتر برسد.حالت Rock؛ عبور از مسیر سنگی
این حالت در خودروهای مجهز برای حرکت آهسته و دقیق روی سنگها کاربرد دارد. کنترل گشتاور و سرعت اهمیت زیادی دارد و ممکن است سیستم از دنده کمک سنگین یا قابلیتهای کنترل حرکت در مسیر ناهموار استفاده کند.حالت Snow؛ رانندگی روی برف
این حالت برای سطوح برفی یا لغزنده طراحی شده است. در برخی خودروها واکنش پدال گاز ملایمتر میشود تا احتمال هرزگردی چرخها کاهش پیدا کند. البته حالت برف جایگزین لاستیک زمستانی مناسب نیست.نکته مهم این است که نام و عملکرد این حالتها در همه خودروها یکسان نیست. برای نمونه، حالت Mud در یک خودرو ممکن است تنظیمات متفاوتی نسبت به خودروی دیگر داشته باشد.
فعال کردن حالت رانندگی آفرود؛ تفاوت حالت آفرود با چهارچرخ محرک چیست؟
یکی از اشتباهات رایج این است که حالت آفرود و سیستم چهارچرخ محرک را یک قابلیت واحد در نظر میگیرند.
در واقع این دو مفهوم با هم ارتباط دارند، اما یکسان نیستند.
سیستم چهارچرخ محرک یا 4WD و AWD به نحوه انتقال نیرو به چرخها مربوط میشود.
حالت آفرود بیشتر به تنظیم نحوه عملکرد سیستمهای خودرو برای شرایط خاص مسیر اشاره دارد.
برای مثال، ممکن است یک کراساوور دارای سیستم AWD باشد، اما حالت آفرود اختصاصی نداشته باشد.
از طرف دیگر، بعضی خودروها حالتهای رانندگی مخصوص مسیرهای لغزنده دارند، اما چهارچرخ محرک نیستند.
بنابراین فعال کردن حالت رانندگی آفرود بهتنهایی تضمین نمیکند که نیروی موتور به هر چهار چرخ منتقل شود.
اگر قصد عبور از مسیر دشوار دارید، باید نوع سیستم انتقال قدرت خودرو را نیز بشناسید.
فعال کردن حالت رانندگی آفرود؛ دنده کمک سنگین یا 4L چه زمانی استفاده میشود؟
در برخی خودروهای دو دیفرانسیل، حالت 4L یا دنده کمک سنگین وجود دارد.
این حالت برای شرایطی طراحی شده که خودرو به نیروی کششی و کنترل دقیق در سرعت پایین نیاز دارد.
برای مثال، عبور از شیب تند، مسیر سنگلاخی دشوار یا بعضی موانع آفرودی ممکن است به استفاده از دنده کمک سنگین نیاز داشته باشد.
در این وضعیت، سیستم انتقال قدرت نسبت دنده پایینتری ایجاد میکند و امکان کنترل بهتر سرعت و گشتاور را فراهم میسازد.
اما 4L برای رانندگی معمولی در خیابان یا حرکت با سرعت بالا طراحی نشده است.
نحوه انتخاب این حالت نیز در خودروهای مختلف متفاوت است.
در بعضی مدلها باید خودرو کاملاً متوقف باشد و گیربکس در وضعیت مشخصی قرار بگیرد.
در مدلهای دیگر، سازنده روش متفاوتی را تعیین کرده است.
اگر خودروی شما چنین قابلیتی دارد، پیش از استفاده از آن، دستورالعمل مربوط به دنده کمک را بررسی کنید.
فعال کردن حالت رانندگی آفرود؛ قفل دیفرانسیل چه کاربردی در آفرود دارد؟
قفل دیفرانسیل یکی از قابلیتهای مهم در بعضی خودروهای آفرودی است.
دیفرانسیل معمولی به چرخهای یک محور اجازه میدهد با سرعتهای متفاوت بچرخند؛ این ویژگی هنگام پیچیدن روی جاده ضروری است.
اما در بعضی مسیرهای لغزنده، ممکن است یک چرخ هرزگردی کند و چرخ دیگر نتواند نیروی کافی دریافت کند.
قفل دیفرانسیل در شرایط مشخص میتواند به بهبود انتقال نیرو کمک کند.
با این حال، استفاده از آن باید مطابق دستور سازنده و متناسب با شرایط مسیر باشد.
قفل دیفرانسیل در بسیاری از خودروها برای استفاده مداوم روی آسفالت خشک طراحی نشده است.
همچنین همه خودروهای مجهز به حالت آفرود، قفل دیفرانسیل واقعی ندارند.
گاهی سیستم از ترمز چرخها برای شبیهسازی عملکرد قفل دیفرانسیل استفاده میکند.
فعال کردن حالت رانندگی آفرود؛ هنگام رانندگی با حالت آفرود چه نکاتی را رعایت کنیم؟
پس از فعال کردن حالت رانندگی آفرود، همچنان مهارت راننده و انتخاب مسیر مناسب اهمیت زیادی دارد.
این سیستمها برای کمک به کنترل خودرو طراحی شدهاند، نه حذف تمام محدودیتهای فیزیکی.
سرعت را متناسب با مسیر انتخاب کنید
در مسیرهای ناهموار، سرعت بالا میتواند باعث از دست رفتن کنترل خودرو شود.
حتی اگر خودرو به سیستمهای پیشرفته آفرود مجهز باشد، عبور سریع از سنگ، چاله یا شیارهای عمیق میتواند به لاستیک و سیستم تعلیق آسیب برساند.
مسیر را قبل از عبور بررسی کنید
اگر با مانعی روبهرو شدید، در صورت امکان ابتدا مسیر را از محل امن بررسی کنید.
عمق چاله، ارتفاع سنگها و شیب مسیر میتوانند در انتخاب مسیر مناسب مؤثر باشند.
از ترمزگیری ناگهانی پرهیز کنید
در مسیرهای لغزنده، ترمزگیری ناگهانی ممکن است باعث کاهش کنترل خودرو شود.
بهتر است سرعت را پیش از رسیدن به مانع کاهش دهید و با حرکت کنترلشده عبور کنید.
به وضعیت لاستیکها توجه کنید
لاستیک مناسب و سالم نقش مهمی در کشش خودرو دارد.
حالت آفرود نمیتواند کمبود چسبندگی ناشی از لاستیک نامناسب یا فرسوده را جبران کند.
فعال کردن حالت رانندگی آفرود؛ آیا حالت آفرود مصرف سوخت را افزایش میدهد؟
در بسیاری از خودروها، استفاده از حالت آفرود میتواند مصرف سوخت را افزایش دهد؛ اما میزان تغییر به نوع خودرو و شرایط رانندگی بستگی دارد.
در مسیرهای ناهموار معمولاً مقاومت حرکت بیشتر است و موتور برای عبور از موانع به نیروی بیشتری نیاز دارد.
همچنین اگر سیستم چهارچرخ محرک فعال باشد، ممکن است مصرف انرژی افزایش پیدا کند.
با این حال، خود حالت آفرود لزوماً در تمام خودروها باعث افزایش مشخص و ثابتی در مصرف سوخت نمیشود.
برای مثال، در یک مسیر خاکی هموار ممکن است تفاوت مصرف چندان محسوس نباشد، اما در مسیر شنی عمیق یا شیبدار شرایط متفاوت خواهد بود.
بنابراین بهتر است از حالت آفرود فقط در شرایطی استفاده کنید که به آن نیاز دارید.
فعال کردن حالت رانندگی آفرود؛ چرا حالت آفرود خودرو فعال نمیشود؟
گاهی راننده دکمه مربوط به آفرود را فشار میدهد، اما سیستم فعال نمیشود یا پیام خطا نمایش داده میشود.
این وضعیت میتواند دلایل مختلفی داشته باشد.
سرعت خودرو مناسب نیست
برخی حالتها فقط در سرعت پایین یا هنگام توقف فعال میشوند.
اگر سیستم اجازه تغییر حالت در سرعت فعلی را ندهد، ممکن است درخواست راننده را نپذیرد.
شرایط گیربکس مناسب نیست
در خودروهای مجهز به دنده کمک یا سیستم انتقال قدرت انتخابی، وضعیت گیربکس میتواند در فعال شدن حالت موردنظر مؤثر باشد.
سیستم خطا ثبت کرده است
اگر سیستم چهارچرخ محرک، کنترل پایداری یا یکی از تجهیزات مرتبط دچار خطا شده باشد، ممکن است بعضی حالتهای رانندگی غیرفعال شوند.
حالت انتخابشده با شرایط خودرو سازگار نیست
برخی تنظیمات فقط در شرایط مشخص قابل استفادهاند.
برای مثال، ممکن است یک حالت مخصوص مسیر سنگی در سرعت بالا قابل انتخاب نباشد.
اگر پس از رعایت شرایط دفترچه راهنما همچنان سیستم فعال نمیشود، بهتر است خودرو بررسی شود.
فعال کردن حالت رانندگی آفرود؛ آیا میتوان حالت آفرود را در جاده آسفالت روشن گذاشت؟
این موضوع به نوع حالت انتخابشده بستگی دارد.
بعضی حالتهای رانندگی برای استفاده در شرایط مختلف طراحی شدهاند و فعال بودن آنها در جاده آسفالت مشکلی ایجاد نمیکند.
اما حالتهایی مانند دنده کمک سنگین یا قفل دیفرانسیل ممکن است برای استفاده روی آسفالت خشک مناسب نباشند.
در برخی خودروها، استفاده نادرست از این قابلیتها میتواند به سیستم انتقال قدرت فشار وارد کند.
همچنین ممکن است عملکرد فرمانپذیری یا سیستمهای کنترلی خودرو تغییر کند.
بنابراین بعد از خروج از مسیر ناهموار، در صورت لزوم حالت رانندگی را به وضعیت مناسب جاده بازگردانید.
فعال کردن حالت رانندگی آفرود؛ آیا حالت آفرود برای همه خودروهای شاسیبلند وجود دارد؟
خیر.
شاسیبلند بودن خودرو به معنی مجهز بودن آن به حالت آفرود نیست.
بعضی کراساوورها فقط حالتهای رانندگی معمولی مانند Eco و Sport دارند.
برخی مدلها نیز حالتهای مخصوص برف یا مسیرهای لغزنده را ارائه میکنند، اما فاقد دنده کمک یا قفل دیفرانسیل هستند.
در مقابل، خودروهای آفرودی تخصصی ممکن است به چند حالت انتقال قدرت، کنترل حرکت در سرازیری و سیستمهای کمکی مخصوص مسیرهای سخت مجهز باشند.
بنابراین هنگام خرید خودرو یا استفاده از قابلیتهای آن، باید مشخصات همان مدل و تیپ را بررسی کنید.
فعال کردن حالت رانندگی آفرود؛ چه زمانی برای بررسی سیستم آفرود به تعمیرگاه مراجعه کنیم؟
اگر حالت آفرود فعال نمیشود، چراغ هشدار سیستم چهارچرخ محرک روشن میماند یا هنگام انتخاب حالت صدای غیرعادی از سیستم انتقال قدرت شنیده میشود، بهتر است خودرو بررسی شود.
همچنین اگر پس از عبور از مسیرهای ناهموار، لرزش، صدای غیرمعمول یا اختلال در عملکرد گیربکس احساس کردید، بررسی فنی اهمیت دارد.
در خودروهای مجهز به سیستمهای الکترونیکی پیشرفته، دستگاه دیاگ میتواند به شناسایی خطاهای ثبتشده کمک کند.
البته صرف روشن شدن یک چراغ هشدار به معنی خرابی قطعی یک قطعه خاص نیست و باید کد خطا و شرایط بروز آن بررسی شود.
فعال کردن حالت رانندگی آفرود؛ جمعبندی
فعال کردن حالت رانندگی آفرود در خودروهای مجهز به این قابلیت، به راننده کمک میکند تنظیمات خودرو را با شرایط مسیرهای ناهموار هماهنگ کند.
این حالت ممکن است از طریق دکمه اختصاصی، پیچ انتخاب حالت رانندگی یا منوی نمایشگر فعال شود.
با این حال، عملکرد سیستم در همه خودروها یکسان نیست و بعضی قابلیتها مانند دنده کمک سنگین یا قفل دیفرانسیل شرایط استفاده مشخصی دارند.
برای استفاده صحیح از حالت آفرود، ابتدا نوع سیستم انتقال قدرت خودرو را بشناسید، دستورالعمل سازنده را بررسی کنید و حالت متناسب با مسیر را انتخاب کنید.
به یاد داشته باشید که حتی پیشرفتهترین سیستمهای آفرود نیز نمیتوانند جایگزین رانندگی محتاطانه، لاستیک مناسب و بررسی شرایط مسیر شوند.
